{"id":58978,"date":"2025-08-01T05:30:21","date_gmt":"2025-08-01T12:30:21","guid":{"rendered":"https:\/\/vietvalley.com\/bi-sua-can-o-dau-cu-te-vao-cho-do\/"},"modified":"2025-08-01T05:30:21","modified_gmt":"2025-08-01T12:30:21","slug":"bi-sua-can-o-dau-cu-te-vao-cho-do","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/bi-sua-can-o-dau-cu-te-vao-cho-do\/","title":{"rendered":"B\u1ecb s\u1ee9a c\u1eafn \u1edf \u0111\u00e2u, c\u1ee9\u2026 t\u00e8 v\u00e0o ch\u1ed7 \u0111\u00f3?"},"content":{"rendered":"<p>\u0110i t\u1eafm bi\u1ec3n, th\u01b0\u1eddng h\u00e0y b\u1ecb s\u1ee9a (jellyfish) c\u1eafn. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1eefa m\u1eb9o b\u1eb1ng c\u00e1ch t\u00e8 v\u00e0o v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Quan ni\u1ec7m ph\u1ed5 bi\u1ebfn, c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1eeb v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ea1i ch\u00fang, cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u00e8 l\u00ean v\u1ebft c\u1eafn c\u1ee7a s\u1ee9a c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap gi\u1ea3m \u0111au. Tuy nhi\u00ean, quan ni\u1ec7m sai l\u1ea7m ph\u1ed5 bi\u1ebfn n\u00e0y th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u1edf n\u00ean t\u1ed3i t\u1ec7 h\u01a1n. Vi\u1ec7c hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 ch\u1ebf g\u00e2y ra v\u1ebft c\u1eafn c\u1ee7a s\u1ee9a v\u00e0 \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ti\u1ec3u cho th\u1ea5y t\u1ea1i sao ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1eefa tr\u1ecb t\u1ea1i nh\u00e0 n\u00e0y ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00f4ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng g\u00e2y h\u1ea1i.<\/p>\n<p>V\u1ebft c\u1eafn c\u1ee7a s\u1ee9a \u0111\u1ebfn t\u1eeb c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o chuy\u00ean bi\u1ec7t c\u1ef1c nh\u1ecf g\u1ecdi l\u00e0 cnidocyte, n\u1eb1m tr\u00ean c\u00e1c x\u00fac tu c\u1ee7a n\u00f3. M\u1ed7i cnidocyte ch\u1ee9a m\u1ed9t \u1ed1ng c\u00f3 gai, h\u00ecnh d\u1ea1ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 s\u1ee3i ch\u1ec9 (nematocyst), v\u1edbi \u0111\u1ea7y n\u1ecdc \u0111\u1ed9c. M\u1ed9t \u201cc\u00f2\u201d nh\u1ecf x\u00edu \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i t\u1ebf b\u00e0o, cnicocil, k\u00edch ho\u1ea1t nematocyst. Khi c\u00f2 n\u00e0y b\u1ecb k\u00edch ho\u1ea1t, d\u00f9 do con m\u1ed3i hay m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng may, th\u00ec m\u0169i lao ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y n\u1ecdc \u0111\u1ed9c s\u1ebd n\u1ed5 tung v\u00e0o da.<\/p>\n<p>M\u1ee9c \u0111\u1ed9 nghi\u00eam tr\u1ecdng v\u00e0 lo\u1ea1i ph\u1ea3n \u1ee9ng v\u1edbi v\u1ebft c\u1eafn c\u1ee7a s\u1ee9a ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o m\u1ed9t s\u1ed1 y\u1ebfu t\u1ed1: lo\u00e0i s\u1ee9a, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nematocyst x\u00e2m nh\u1eadp th\u00e0nh c\u00f4ng v\u00e0o da, v\u1ecb tr\u00ed v\u00e0 \u0111\u1ed9 d\u00e0y c\u1ee7a v\u00f9ng da b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng. B\u1ea5t k\u1ec3 nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 n\u00e0y, s\u1ee9a c\u1eafn s\u1ebd \u0111\u1ec3 l\u1ea1i v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng \u0111au, \u0111\u1ecf v\u00e0 ng\u1ee9a ngay l\u1eadp t\u1ee9c.<\/p>\n<p>Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, sau khi b\u1ecb c\u1eafn, c\u00e1c m\u1ea3nh x\u00fac tu v\u1eabn c\u00f2n b\u00e1m v\u00e0o da. B\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u ti\u00ean quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb v\u1ebft \u0111\u1ed1t l\u00e0 lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng x\u00fac tu c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng k\u00edch ho\u1ea1t th\u00eam b\u1ea5t k\u1ef3 nematocyst n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00edch ho\u1ea1t. \u0110\u00e2y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111i\u1ec3m y\u1ebfu c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc ti\u1ec3u. Nematocyst nh\u1ea1y c\u1ea3m v\u1edbi c\u1ea3 \u00e1p su\u1ea5t v\u00e0 nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng h\u00f3a h\u1ecdc xung quanh, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong vi\u1ec7c c\u00e2n b\u1eb1ng mu\u1ed1i. H\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u1ea1o \u00e1p l\u1ef1c, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 c\u1ed1 g\u1eafng nh\u1ed5 tr\u1ef1c ti\u1ebfp x\u00fac tu, s\u1ebd g\u00e2y ra nhi\u1ec1u v\u1ebft h\u01a1n. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u1ec1 \u0111\u1ed9 m\u1eb7n c\u00f3 nguy c\u01a1 k\u00edch ho\u1ea1t vi\u1ec7c ph\u00f3ng th\u00edch nhi\u1ec1u n\u1ecdc \u0111\u1ed9c.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ti\u1ec3u r\u1ea5t \u0111a d\u1ea1ng. M\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 ch\u1ee9a m\u1ed9t s\u1ed1 mu\u1ed1i, nh\u01b0ng n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 c\u1ee7a n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o m\u1ee9c \u0111\u1ed9 hydrat h\u00f3a c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi. N\u01b0\u1edbc ti\u1ec3u pha lo\u00e3ng qu\u00e1 m\u1ee9c, t\u1eeb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p \u0111\u1ee7 n\u01b0\u1edbc, s\u1ebd khi\u1ebfn c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o gai ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eafn ti\u1ebft ra, l\u00e0m \u0111au v\u00e0 nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c nhi\u1ec1u h\u01a1n. Trong m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p hi\u1ebfm hoi, n\u01b0\u1edbc ti\u1ec3u c\u00f4 \u0111\u1eb7c gi\u00fap gi\u1ea3m \u0111au do h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1i cao, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady. H\u01a1n n\u1eefa, m\u1eb7c d\u00f9 n\u01b0\u1edbc ti\u1ec3u v\u00f4 tr\u00f9ng trong b\u00e0ng quang, nh\u01b0ng n\u00f3 l\u1ea1i \u0111i qua ni\u1ec7u \u0111\u1ea1o, n\u01a1i ch\u1ee9a vi khu\u1ea9n. Vi\u1ec7c cho n\u01b0\u1edbc ti\u1ec3u l\u00ean v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng h\u1edf do v\u1ebft \u0111\u1ed1t l\u1ea1i v\u00f4 t\u00ecnh \u0111\u01b0a vi khu\u1ea9n n\u00e0y v\u00e0o, l\u00e0m t\u0103ng nguy c\u01a1 nhi\u1ec5m tr\u00f9ng.<\/p>\n<p>L\u00e0m g\u00ec khi b\u1ecb s\u1ee9a c\u1eafn?<\/p>\n<p>Ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn ngh\u1ecb v\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 nh\u1ea5t l\u00e0 gi\u1ea5m, lo\u1ea1i nguy\u00ean ch\u1ea5t v\u1edbi 5% axit axetic. Axit axetic c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng trung h\u00f2a c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o gai ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eafn, ng\u0103n c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o n\u00e0y ti\u1ebft ra th\u00eam n\u1ecdc \u0111\u1ed9c. Nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1ee9ng minh gi\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng dung d\u1ecbch r\u1eeda t\u1ed1t nh\u1ea5t sau khi b\u1ecb s\u1ee9a c\u1eafn, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khi k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi thu\u1ed1c g\u00e2y t\u00ea t\u1ea1i ch\u1ed7 nh\u01b0 lidocaine \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t c\u01a1n \u0111au.<\/p>\n<p>N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1eb5n gi\u1ea5m v\u00e0 lidocaine, \u0111i\u1ec1u th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra \u1edf b\u00e3i bi\u1ec3n, b\u1ea1n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc mu\u1ed1i. N\u01b0\u1edbc mu\u1ed1i gi\u00fap r\u1eeda tr\u00f4i c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o gai c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng k\u00edch ho\u1ea1t c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o n\u00e0y. Sau khi c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o ch\u00e2m ch\u00edch b\u1ecb v\u00f4 hi\u1ec7u h\u00f3a, h\u00e3y nh\u1eb9 nh\u00e0ng g\u1eafp ho\u1eb7c c\u1ea1o s\u1ea1ch b\u1ea5t k\u1ef3 m\u1ea3nh x\u00fac tu n\u00e0o c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i b\u1eb1ng v\u1eadt c\u1ee9ng, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 th\u1ebb t\u00edn d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>Lu\u00f4n ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng, v\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c v\u1ebft c\u1ee7a s\u1ee9a \u0111\u1ec1u ph\u1ea3n \u1ee9ng gi\u1ed1ng h\u1ec7t nhau v\u1edbi gi\u1ea5m. \u0110\u1ed1i v\u1edbi v\u1ebft c\u1ee7a c\u00e1c sinh v\u1eadt gi\u1ed1ng s\u1ee9a nh\u01b0 s\u1ee9a chi\u1ebfn B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha (lo\u00e0i Physalia), axit axetic (gi\u1ea5m) mang \u0111\u1ebfn t\u00e1c d\u1ee5ng ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng khi\u1ebfn n\u1ecdc \u0111\u1ed9c ti\u1ebft ra nhi\u1ec1u h\u01a1n.<\/p>\n<p>N\u1ebfu b\u1ea1n kh\u00f4ng ch\u1eafc ch\u1eafn v\u1ec1 lo\u00e0i sinh v\u1eadt g\u00e2y h\u1ea1i m\u00ecnh, c\u00e1ch an to\u00e0n nh\u1ea5t l\u00e0 r\u1eeda s\u1ea1ch b\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc mu\u1ed1i v\u00e0 ngay l\u1eadp t\u1ee9c t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 t\u1eeb nh\u00e2n vi\u00ean c\u1ee9u h\u1ed9 ho\u1eb7c chuy\u00ean gia y t\u1ebf. Lu\u00f4n c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103m s\u00f3c y t\u1ebf k\u1ecbp th\u1eddi khi c\u00f3 ph\u1ea3n \u1ee9ng nghi\u00eam tr\u1ecdng, v\u1ebft c\u1eafn lan r\u1ed9ng, g\u00e2y kh\u00f3 th\u1edf ho\u1eb7c c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng to\u00e0n th\u00e2n kh\u00e1c.<\/p>\n<p>(theo Mentalfloss)<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/saigonnhonews.com\/doi-song\/suc-khoe\/bi-sua-can-o-dau-cu-te-vao-cho-do\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">B\u1ecb s\u1ee9a c\u1eafn \u1edf \u0111\u00e2u, c\u1ee9\u2026 t\u00e8 v\u00e0o ch\u1ed7 \u0111\u00f3?<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/saigonnhonews.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Saigon Nh\u1ecf<\/a>.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110i t\u1eafm bi\u1ec3n, th\u01b0\u1eddng h\u00e0y b\u1ecb s\u1ee9a (jellyfish) c\u1eafn. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1eefa m\u1eb9o b\u1eb1ng c\u00e1ch t\u00e8 v\u00e0o v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng. Quan ni\u1ec7m ph\u1ed5 bi\u1ebfn, c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1eeb v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ea1i ch\u00fang, cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u00e8 l\u00ean v\u1ebft c\u1eafn c\u1ee7a s\u1ee9a c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap gi\u1ea3m \u0111au. Tuy nhi\u00ean, quan ni\u1ec7m sai l\u1ea7m ph\u1ed5 bi\u1ebfn &hellip;<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"fifu_image_url":"","fifu_image_alt":"","footnotes":""},"categories":[43],"tags":[],"class_list":["post-58978","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-health"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58978","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=58978"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/58978\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=58978"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=58978"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=58978"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}