{"id":59720,"date":"2025-08-26T10:30:26","date_gmt":"2025-08-26T17:30:26","guid":{"rendered":"https:\/\/vietvalley.com\/nha-ve-sinh-tren-phi-co-co-loi-den-khong-ngo\/"},"modified":"2025-08-26T10:30:26","modified_gmt":"2025-08-26T17:30:26","slug":"nha-ve-sinh-tren-phi-co-co-loi-den-khong-ngo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/nha-ve-sinh-tren-phi-co-co-loi-den-khong-ngo\/","title":{"rendered":"Nh\u00e0 v\u1ec7 sinh tr\u00ean phi c\u01a1, c\u00f3 l\u1ee3i \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng ng\u1edd!"},"content":{"rendered":"<p>M\u1ed9t nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u qu\u1ed1c t\u1ebf ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u1ed9t ngu\u1ed3n \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean \u2013 nh\u00e0 v\u1ec7 sinh tr\u00ean m\u00e1y bay \u2013 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 m\u1edbi m\u1ea1nh m\u1ebd trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng l\u1ea1i kh\u00e1ng thu\u1ed1c kh\u00e1ng sinh (Antimicrobial resistance \u2013 AMR), cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng s\u1ee9c kh\u1ecfe to\u00e0n c\u1ea7u g\u00e2y ra nhi\u1ec1u ca t\u1eed vong h\u01a1n c\u1ea3 ung th\u01b0 v\u00e0o n\u0103m 2050.\u00a0Theo Newsweek.<\/p>\n<p>B\u1eb1ng c\u00e1ch ph\u00e2n t\u00edch n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i t\u1eeb c\u00e1c chuy\u1ebfn bay th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc theo d\u00f5i tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u00e1c m\u1ea7m b\u1ec7nh v\u00e0 si\u00eau vi khu\u1ea9n nguy hi\u1ec3m \u0111ang l\u01b0u h\u00e0nh tr\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc khi n\u00f3 l\u00e2y lan \u0111\u1ebfn c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><strong>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 kh\u00e1ng thu\u1ed1c kh\u00e1ng sinh<\/strong><\/p>\n<p>AMR x\u1ea3y ra khi vi khu\u1ea9n, virus, n\u1ea5m v\u00e0 k\u00fd sinh tr\u00f9ng ti\u1ebfn h\u00f3a v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00e1p \u1ee9ng v\u1edbi thu\u1ed1c, khi\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb nhi\u1ec5m tr\u00f9ng tr\u1edf n\u00ean kh\u00f3 kh\u0103n. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng do nhi\u1ec1u y\u1ebfu t\u1ed1 g\u00e2y ra, nh\u01b0\u00a0vi\u1ec7c l\u1ea1m d\u1ee5ng kh\u00e1ng sinh trong ch\u0103m s\u00f3c s\u1ee9c kh\u1ecfe v\u00e0 n\u00f4ng nghi\u1ec7p, \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n v\u1ec7 sinh k\u00e9m v\u00e0 s\u1ef1 di chuy\u1ec3n nhanh ch\u00f3ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Khi\u00a0di chuy\u1ec3n t\u1eeb \u0111i\u1ec3m A \u0111\u1ebfn Z, vi khu\u1ea9n ch\u00fang ta mang theo c\u0169ng v\u1eady. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y khi\u1ebfn du l\u1ecbch h\u00e0ng kh\u00f4ng qu\u1ed1c t\u1ebf tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n cho s\u1ef1 l\u00e2y lan to\u00e0n c\u1ea7u c\u1ee7a c\u00e1c m\u1ea7m b\u1ec7nh m\u1edbi. C\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p gi\u00e1m s\u00e1t truy\u1ec1n th\u1ed1ng, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 theo d\u00f5i b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u1ea1i b\u1ec7nh vi\u1ec7n, th\u01b0\u1eddng mang t\u00ednh ph\u1ea3n \u1ee9ng v\u00e0 c\u1ee5c b\u1ed9 \u2013 kh\u00f4ng th\u1ec3 cung c\u1ea5p b\u1ee9c tranh to\u00e0n c\u1ea3nh v\u1ec1 n\u01a1i si\u00eau vi khu\u1ea9n xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1ch n\u00f3 l\u00e2y lan.<\/p>\n<p><strong>C\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn m\u1edbi trong vi\u1ec7c gi\u00e1m s\u00e1t to\u00e0n c\u1ea7u<\/strong><\/p>\n<p>M\u1ed9t nh\u00f3m c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1eeb t\u1ed5 ch\u1ee9c Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation (CSIRO) v\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc University of South Australia (UniSA) gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y b\u1eb1ng c\u00e1ch ph\u00e2n t\u00edch n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i t\u1eeb 44 chuy\u1ebfn bay qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u1ebfn \u00dac t\u1eeb ch\u00edn qu\u1ed1c gia kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>K\u1ebft qu\u1ea3, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Science of The Total Environment, v\u1eeba \u0111\u00e1ng b\u00e1o \u0111\u1ed9ng v\u1eeba \u0111\u1ea7y h\u1ee9a h\u1eb9n. S\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c k\u1ef9 thu\u1eadt ph\u00e2n t\u1eed ti\u00ean ti\u1ebfn, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00edn m\u1ea7m b\u1ec7nh v\u00e0 si\u00eau vi khu\u1ea9n \u01b0u ti\u00ean cao. N\u0103m trong s\u1ed1 n\u00e0y c\u00f3 m\u1eb7t trong t\u1ea5t c\u1ea3 44 m\u1eabu chuy\u1ebfn bay v\u00e0 m\u1ed9t gen kh\u00e1ng l\u1ea1i c\u00e1c lo\u1ea1i kh\u00e1ng sinh cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y tr\u00ean 17 chuy\u1ebfn. C\u0169ng trong th\u1eddi gian \u0111\u00f3, gen n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 trong n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i \u0111\u00f4 th\u1ecb c\u1ee7a \u00dac, cho th\u1ea5y n\u00f3 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c du nh\u1eadp v\u00e0o n\u01b0\u1edbc n\u00e0y th\u00f4ng qua du l\u1ecbch h\u00e0ng kh\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i m\u00e1y bay cung c\u1ea5p \u201c\u1ea3nh ch\u1ee5p nhanh vi khu\u1ea9n\u201d c\u1ee7a h\u00e0nh kh\u00e1ch t\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u l\u1ee5c kh\u00e1c nhau, mang \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kh\u00f4ng x\u00e2m l\u1ea5n v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed \u0111\u1ec3 theo d\u00f5i c\u00e1c m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda s\u1ee9c kh\u1ecfe ti\u1ec1m \u1ea9n.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 t\u00e1c gi\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u Warish Ahmed t\u1eeb CSIRO gi\u1ea3i th\u00edch, n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i m\u00e1y bay thu th\u1eadp vi khu\u1ea9n t\u1eeb h\u00e0nh kh\u00e1ch tr\u00ean kh\u1eafp c\u00e1c ch\u00e2u l\u1ee5c, cung c\u1ea5p m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kh\u00f4ng x\u00e2m l\u1ea5n v\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m chi ph\u00ed \u0111\u1ec3 theo d\u00f5i c\u00e1c m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda nh\u01b0 AMR.<\/p>\n<p><strong>S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u00fd v\u00e0 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady khoa h\u1ecdc<\/strong><\/p>\n<p>Ph\u00e2n t\u00edch c\u0169ng cho th\u1ea5y s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u1ec1 ch\u1ee7ng lo\u1ea1i v\u00e0 n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 vi khu\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y d\u1ef1a tr\u00ean ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u00e1c chuy\u1ebfn bay. C\u00e1c chuy\u1ebfn t\u1eeb ch\u00e2u \u00c1, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1ea4n \u0110\u1ed9, cho th\u1ea5y n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 gen kh\u00e1ng kh\u00e1ng sinh cao h\u01a1n so v\u1edbi c\u00e1c chuy\u1ebfn bay t\u1eeb ch\u00e2u \u00c2u v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c Anh.<\/p>\n<p>Theo t\u00e1c gi\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u Yawen Liu, m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u1ec9nh gi\u1ea3ng t\u1eeb Xiamen University \u1edf Trung Qu\u1ed1c, nh\u1eefng ch\u00eanh l\u1ec7ch n\u00e0y l\u00e0 do s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t trong vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00e1ng sinh, ch\u00ednh s\u00e1ch y t\u1ebf c\u00f4ng c\u1ed9ng v\u00e0 v\u1ec7 sinh n\u01b0\u1edbc gi\u1eefa c\u00e1c khu v\u1ef1c. Nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ea5y m\u1eabu c\u00e1c chuy\u1ebfn bay t\u1eeb nhi\u1ec1u \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c nhau, nh\u01b0 India, UK, Germany, France, United Arab Emirates, T\u00fcrkiye, South Africa, Japan v\u00e0 Indonesia.<\/p>\n<p>M\u1ed9t m\u1ed1i quan t\u00e2m ch\u00ednh \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00e0 li\u1ec7u c\u00e1c ch\u1ea5t kh\u1eed tr\u00f9ng m\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong nh\u00e0 v\u1ec7 sinh tr\u00ean m\u00e1y bay c\u00f3 l\u00e0m suy gi\u1ea3m v\u1eadt li\u1ec7u di truy\u1ec1n m\u00e0 h\u1ecd \u0111ang c\u1ed1 g\u1eafng ph\u00e2n t\u00edch hay kh\u00f4ng. H\u1ecd ph\u00e1t hi\u1ec7n ra ngay c\u1ea3 khi ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi c\u00e1c h\u00f3a ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c h\u1ea1i n\u00e0y, axit nucleic \u2013 m\u00e3 di truy\u1ec1n c\u1ee7a vi khu\u1ea9n \u2013 v\u1eabn \u1ed5n \u0111\u1ecbnh trong t\u1ed1i \u0111a 24 gi\u1edd. Ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y r\u1ea5t quan tr\u1ecdng v\u00ec n\u00f3 x\u00e1c nh\u1eadn \u0111\u1ed9 tin c\u1eady c\u1ee7a vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i m\u00e1y bay cho m\u1ee5c \u0111\u00edch gi\u00e1m s\u00e1t.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng d\u1ef1a tr\u00ean m\u1ed9t kh\u00e1m ph\u00e1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a CSIRO v\u1ec1 \u0111\u1ea1i d\u1ecbch COVID-19, ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u00e0nh c\u00f4ng virus SARS-CoV-2 trong n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i t\u1eeb c\u00e1c chuy\u1ebfn bay \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i. Nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 ch\u1ee9ng minh t\u00ednh kh\u1ea3 thi c\u1ee7a vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i m\u00e1y bay \u0111\u1ec3 theo d\u00f5i c\u00e1c b\u1ec7nh truy\u1ec1n nhi\u1ec5m v\u00e0 \u0111\u1eb7t n\u1ec1n m\u00f3ng cho ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1edbi n\u00e0y v\u1ec1 si\u00eau vi khu\u1ea9n. Ti\u1ec1m n\u0103ng c\u1ee7a m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1m s\u00e1t to\u00e0n c\u1ea7u m\u1edbi l\u00e0 r\u1ea5t l\u1edbn, v\u00ec n\u00f3 cung c\u1ea5p c\u1ea3nh b\u00e1o s\u1edbm v\u1ec1 c\u00e1c m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda m\u1edbi n\u1ed5i tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e2y lan r\u1ed9ng r\u00e3i.<br \/>\nV\u1edbi vi\u1ec7c World Health Organization \u01b0\u1edbc t\u00ednh AMR c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng g\u00e2y ra 39 tri\u1ec7u ca t\u1eed vong v\u00e0o n\u0103m 2050 n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m so\u00e1t, nhu c\u1ea7u v\u1ec1 c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 gi\u00e1m s\u00e1t s\u00e1ng t\u1ea1o \u0111ang c\u1ea5p thi\u1ebft h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 \u0111\u1ed3ng t\u00e1c gi\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u Nicholas Ashbolt t\u1eeb UniSA l\u01b0u \u00fd, vi\u1ec7c gi\u00e1m s\u00e1t n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i m\u00e1y bay b\u1ed5 sung cho c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng y t\u1ebf c\u00f4ng c\u1ed9ng hi\u1ec7n c\u00f3, cung c\u1ea5p c\u1ea3nh b\u00e1o s\u1edbm v\u1ec1 c\u00e1c m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda si\u00eau vi khu\u1ea9n m\u1edbi n\u1ed5i.<\/p>\n<p>C\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn m\u1edbi n\u00e0y ch\u1ee9ng minh: m\u1ed9t ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 c\u1ee7a du l\u1ecbch h\u00e0ng kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>The post <a href=\"https:\/\/saigonnhonews.com\/doi-song\/nha-ve-sinh-tren-phi-co-co-loi-den-khong-ngo\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Nh\u00e0 v\u1ec7 sinh tr\u00ean phi c\u01a1, c\u00f3 l\u1ee3i \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng ng\u1edd!<\/a> appeared first on <a href=\"https:\/\/saigonnhonews.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Saigon Nh\u1ecf<\/a>.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u1ed9t nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u qu\u1ed1c t\u1ebf ph\u00e1t hi\u1ec7n ra m\u1ed9t ngu\u1ed3n \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean \u2013 nh\u00e0 v\u1ec7 sinh tr\u00ean m\u00e1y bay \u2013 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 m\u1edbi m\u1ea1nh m\u1ebd trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng l\u1ea1i kh\u00e1ng thu\u1ed1c kh\u00e1ng sinh (Antimicrobial resistance \u2013 AMR), cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng s\u1ee9c kh\u1ecfe to\u00e0n c\u1ea7u g\u00e2y ra nhi\u1ec1u ca t\u1eed vong &hellip;<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"fifu_image_url":"","fifu_image_alt":"","footnotes":""},"categories":[43],"tags":[],"class_list":["post-59720","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-health"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59720","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=59720"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59720\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=59720"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=59720"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vietvalley.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=59720"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}