Dưới danh nghĩa tăng cường kỷ cương pháp luật, nhà cầm quyền CSVN một lần nữa đẩy người dân vào trạng thái bất an, khi ban hành nghị định Nghị Định 296/ 2025/NĐ-CP về khấu trừ lương để nộp phạt hành chính. Đây là bước leo thang quyền lực đáng ngại của lực lượng công an, biến luật pháp thành công cụ cưỡng chế trực tiếp vào đời sống người dân, hợp thức hóa sự lạm quyền.
Nghị Định 296 có hiệu lực thi hành từ ngày 1 Tháng Giêng, 2026, quy định chi tiết về việc cưỡng chế thi hành các định xử phạt vi phạm hành chính. Một nội dung quan trọng được quy định là cho phép áp dụng hàng loạt các biện pháp cưỡng chế bao gồm khấu trừ một phần lương hoặc thu nhập, kê biên tài sản, trích từ tài khoản ngân hàng, phong tỏa tài khoản và các biện pháp tương tự khác. Những biện pháp này chỉ được áp dụng khi người bị xử phạt không tự nguyện nộp phạt đúng thời hạn theo quyết định.
Nghị Định 296 gây phản ứng từ dư luận Việt Nam trên nhiều phương diện: pháp lý, xã hội và tâm lý người lao động. Thứ nhất, việc khấu trừ lương để nộp phạt giao thông trực tiếp tác động vào nguồn thu nhập cá nhân vốn được pháp luật bảo vệ, đây là hành vi xâm phạm quyền sở hữu thu nhập cá nhân, lạm quyền. Thứ hai, nghị định không làm rõ cơ chế giám sát, cơ quan nào chịu trách nhiệm thực hiện, thời gian nào, ai giám sát việc giải quyết và bằng cách nào? Thứ ba, thu nhập hàng tháng là nguồn sống cơ bản của người lao động, việc có thể bị trừ tới 30% lương theo kiểu áp đặt làm tăng thêm gánh nặng kinh tế.
Thực tế tại Việt Nam cho thấy, ngay trước khi Nghị Định 296 được ban hành, việc phê bình các chính sách giao thông đang đụng trạm nhiều vấn đề nhạy cảm. Sau khi Nghị Định 168 có hiệu lực với mức phạt rất cao về lỗi giao thông, nhiều cư dân mạng ở Việt Nam bị phạt tiền, buộc phải xóa bài đăng trên mạng xã hội về quy định này.
Trong Tháng Giêng, 2025, một ông Đặng Hoàng Hà, 51 tuổi, ở Hà Nội, bị công an mời làm việc với cáo buộc đăng thông tin “gây hiểu lầm và kích động chống lại các quy định mới.” Ngoài việc bị phạt 7.5 triệu động, ông Hà còn bị cấm đăng tiếp các bình luận kiểu đó.
Một trường hợp khác xảy ra vào Tháng Mười, 2024, tài xế xe tải tên N.V.D. đăng một bình luận trên Tikok yêu cầu “bất kỳ ai phản đối dự thảo nghị định 168, hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn. Đây là luật dành cho người dân, hay ai khác?” Ngay sau đó, phòng an ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Đắk Nông ra quyết định phạt ông D. 5 triệu đồng vì hành vi “cung cấp, chia sẻ thông tin bịa đặt, gây nhầm lẫn cho người dân.”
Những sự việc cho thấy, khi quyền lực được tăng cường nhưng không có cơ chế giám sát độc lập, nguy cơ lạm quyền là rất lớn. Việc cưỡng chế mạnh tay quá mức không chỉ xâm phạm quyền tài sản mà còn xâm phạm thô bạo vào quyền bày tỏ chính kiến, quyền khiếu nại khiếu kiện và các quyền cơ bản khác của người dân.
Đi lên từ chức vụ bộ trưởng Bộ Công An, hiện đang là người đứng đầu hệ thống chính trị Tổng Bí Thư Tô Lâm tăng quyền lực đáng kể cho lực lượng công an. Ảnh hưởng của Bộ Công An trong hệ thống chính trị được đẩy lên mức chưa từng có. Các ủy viên Bộ Chính Trị xuất thân công an, cũng như việc nhiều tướng tá được bổ nhiệm vào các vị trí trọng yếu bên trong Đảng.
Các chính sách liên quan đến an ninh, trật tự cùng các văn bản pháp luật do Bộ Công An đề xuất liên tục được giới lãnh đạo cao cấp của CSVN ưu tiên thông qua, đặt lên trên các chính sách bảo vệ quyền lợi của người dân. Điều này khiến Chính Phủ CSVN ngày càng vận hành và làm theo chỉ đạo của Bộ Công An.
Hiện tại, Bộ Công An gần như lấn át hầu hết các bộ, ngành khác ngoại trừ Bộ Quốc Phòng, gần như không có đối trọng thực sự. Khấu trừ lương để đóng phạt giao thông là một trong những biện pháp cưỡng chế cao nhất trong xử lý vi phạm hành chính, không phải hình sự. Người dân phẫn nộ vì thấy nghị định 296 vi phạm nhân quyền nghiêm trọng, một nghị định phản dân và đặc biệt dễ bị lực lượng cảnh sát giao thông lạm dụng.
Tuy nhiên, các phản ứng của người dân, sự phẫn nộ của dư luận thường chỉ mang tính tức thời, không đủ sức để ngăn chặn Bộ Công An mở rộng quyền hạn. Điều này đang hiện hữu ở bối cảnh xã hội Việt Nam, công an trị và an ninh hóa các vấn đề dân sự.
Khi người dân thấy các chính sách của nhà cầm quyền ngày càng siết chặt, quyền lực tập trung vào một lực lượng và đời sống quá ngột ngạt, quá khổ sở, thì tất sẽ xuất hiện những mong muốn thay đổi chế độ, thay đổi người lãnh đạo. Thông qua các diễn đàn, trang mạng xã hội ngày càng xuất hiện nhiều dòng trạng thái nhắm vào cá nhân ông Tô Lâm, mong ông này từ chức, sớm về hưu để người dân bớt khổ.
Thực tế từ 10 năm qua, tại Việt Nam xuất hiện làn sóng bất mãn chế độ CSVN nói chung và lực lượng công an nói riêng lan rộng. Dù nó chưa bùng nổ thành cơn phản kháng công khai thành công nhưng vẫn đang tích tụ từng ngày bởi do cuộc sống bị siết chặt, mệt mỏi và mong thay đổi để được sống tốt hơn. Nghị định 296 trở thành điểm bùng phát rõ rệt nhất của tâm trạng ấy. Mặc dù nghị định có đặt ra giới hạn khấu trừ nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu, nhưng về mặt xã hội người dân bị tác động tâm lý là rất lớn. Lần đầu tiên trong lịch sử, lực lượng cảnh sát giao thông vừa phát hiện vi phạm, vừa lập biên bản, vừa ra quyết định xử phạt, và nay còn thêm tham gia cưỡng chế tài chính.
Nghị Định 296 nhanh chóng trở thành tâm điểm bất mãn xã hội, giọt nước tràn ly sau nhiều năm người dân cảm nhận luật pháp ngày càng nghiêng về cưỡng chế hơn là bảo vệ. Lực lượng thực thi pháp luật đang có hành vi không khác gì kẻ cướp, dựa nhiều vào sức mạnh cưỡng chế hơn là xử sự theo những chuẩn mực văn minh.
The post Khấu trừ lương nộp phạt: Công An vượt ranh giới pháp luật appeared first on Saigon Nhỏ.
