Chính Phủ CSVN vừa ban hành nghị định 340 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, có hiệu lực từ ngày 9 Tháng Hai. Nội dung gây chú ý dư luận nhất của nghị định chính là việc “tự ý đổi ngoại tệ bị phạt 100 triệu đồng.” Tuy nhiên, không phải mọi hành vi đổi ngoại tệ đều bị phạt 100 triệu đồng. Mức phạt tối đa này chỉ áp dụng cho các trường hợp giao dịch ngoại tệ trái phép có giá trị rất lớn, từ $100,000 trở lên. Khi đó, hành vi mua bán ngoại tệ giữa cá nhân với nhau hoặc với tổ chức không được nhà nước cấp phép mới chịu mức phạt cao nhất này.
Đối với các giao dịch nhỏ hơn, mức phạt được chia theo từng bậc: dưới $1,000 bị cảnh cáo. Từ $1,000 đến dưới $10,000, mức phạt sẽ từ 10 đến 20 triệu đồng. Từ $10,000 đến dưới $100,000 mức phạt 20 đến 30 triệu đồng. Ngoài ra, trong mọi trường hợp vi phạm, số ngoại tệ hoặc tiền đồng liên quan đến giao dịch trái phép đều có thể bị tịch thu toàn bộ.
Nghị định 340 được xem là lần siết chặt lĩnh vực tài chính-tiền tệ lớn nhất trong nhiều năm qua tại Việt Nam. Việc tăng mức phạt, phân bậc chi tiết hơn cho thấy mục tiêu rõ ràng; nhà cầm quyền CSVN muốn chặn đứng giao dịch ngoại tệ trên thị trường phi chính thức, hạn chế mua bán chợ đen, đổi tiền tại các điểm không phép và giảm các giao dịch tự phát gây xáo trộn tỷ giá, gây khó khăn kiểm soát dòng tiền và đe dọa ổn định chính sách tiền tệ.
Việc nhà cầm quyền CSVN bất ngờ siết chặt và tăng mức phạt khiến nhiều người lâu nay có thói quen đổi ngoại tệ nhanh gọn, tiện lợi, không giấy tờ tại các tiệm vàng hoặc giữa cá nhân với nhau lấy làm khó chịu. Về tính khả thi của nghị định, liệu cơ quan chức năng có đủ nhân lực để kiểm tra, phát giác và giải quyết triệt để tất cả các sai phạm. Nếu siết chặt quá mức, nguy cơ thị trường chợ đen chuyển sang hoạt động kín đáo và tinh vi hơn.
Ngoài việc tác động trực tiếp đến thị trường ngoại hối, nghị định 340 còn tác động đến thanh khoản ngoại tệ trong hệ thống ngân hàng. Nếu người dân cảm thấy khó khăn trong việc tiếp cận điểm đổi hợp pháp hoặc tỷ giá kém cạnh tranh, họ sẽ hạn chế giao dịch, giữ ngoại tệ trong nhà hoặc chuyển sang giao dịch ngầm. Điều này dẫn đến ngân hàng thiếu nguồn ngoại tệ để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp nhập khẩu, từ đó ảnh hưởng đến tăng trưởng sản xuất. Các doanh nghiệp nhỏ hoạt động trong ngành xuất nhập khẩu hoặc du lịch vốn quen giao dịch ngoại tệ tại các điểm đổi linh hoạt, nay buộc phải chuyển sang giao dịch hợp pháp cộng với quy trình chặt chẽ hơn, vừa bị tăng chi phí lẫn mất thời gian, vừa giảm tốc độ xoay vòng vốn.
Trong hai năm 2024 và 2025 vừa qua, đồng tiền Việt Nam (VND) mất giá khá mạnh, có thời điểm tỷ giá đồng USD/VND tăng hơn 7% so với cùng kỳ. Khoảng chênh lệch từ ngân hàng ra chợ đen khoảng từ 800- 1000 đồng/USD, khiến ngoại tệ chảy ra khỏi hệ thống ngân hàng. Dự trữ ngoại tệ giảm, từ mức khoảng $103 tỷ – $105 tỷ (năm 2022 – 2023) xuống còn dưới $97 tỷ. Ngoài ra nợ xấu và vốn vay cũng tăng, nhiều lần bị các tổ chức tài chính quốc tế cảnh báo về rửa tiền, thiếu minh bạch ngoại hối. Để cứu tỷ giá, Chính Phủ CSVN chọn cách siết mạnh chính sách tài chính, thu ngoại tệ về ngân hàng, bất chấp việc này sẽ gây sức ép lên thị trường và đời sống của doanh nghiệp lẫn người dân.
Từ nghị định 340, giới quan sát nhanh chóng nhận thấy rõ một điều; Chính Phủ CSVN lúc này ưu tiên bảo vệ dự trữ ngoại tệ, mạnh tay xử lý kỷ luật tài chính – tiền tệ trước giai đoạn chuyển giao quyền lực. Bộ Tài Chính và ngân hàng nhà nước phối hợp siết chặt ngoại tệ, tái sắp xếp quyền lực nội bộ trước Đại Hội Đảng 14. Đây không chỉ là biện pháp quản lý kinh tế mà còn là một vũ khí chiến lược để cạnh tranh quyền lực với các phe nhóm đối thủ.
Bối cảnh chính sự Việt Nam đang ở thời điểm nhạy cảm, các nhóm quyền lực phải hợp lực lại, thanh lọc đối thủ. Nổi bậc là phe Công An dưới sự hậu thuẫn của Tổng Bí Thư Tô Lâm đang mở rộng ảnh hưởng mạnh mẽ thông qua các chiến dịch điều tra, bắt giữ cán bộ tham nhũng, kiểm soát an ninh kinh tế và truyền thông. Phe Chính Phủ – Phạm Minh Chính tuy nắm trong tay quyền điều hành kinh tế, tài chính-ngân hàng và hành chính-xã hội nhưng đang bị xem là ở thế yếu. Do đó, việc ban hành nghị định 340 để kiểm soát chặt ngoại tệ vừa là chiến lược quản lý kinh tế vừa là một công cụ quyền lực của Chính Phủ CSVN.
Ngoại tệ chính là huyết mạch cho đầu tư công, vay nợ quốc tế, nhập khẩu thiết bị công nghệ, dầu khí và quốc phòng. Nhiều nhóm lợi ích muốn bảo vệ tài sản bằng cách chuyển tài sản ra nước ngoài, bắt buộc phải đổi ngoại tệ. Khi Chính Phủ CSVN siết ngoại tệ chính là đánh vào một trong những điểm yếu quan trọng của hầu hết các phe phái.
Nghị định 340 không chỉ giúp phe Chính Phủ-Phạm Minh Chính duy trì ảnh hưởng mà còn tăng cường sức mạnh đối trọng phe Công An. Bởi lẽ, phe Công An tuy có thế mạnh kiểm soát điều tra kinh tế, quyền bắt giữ và quyền mở hồ sơ tài chính-ngân hàng của cá nhân, nhưng họ không trực tiếp điều hành kinh tế, ngân hành và chính sách tiền tệ…đây là những lĩnh vực thuộc phe Chính Phủ đang nắm.
Trong thời điểm đấu đá ngầm liên quan nhân sự cao cấp, mỗi phe có thế mạnh riêng của mình. Nếu phe Công An đẩy mạnh điều tra thì phe Chính Phủ CSVN không ngần ngại đẩy mạnh siết chặt tài chính, ngoại tệ, ngân hàng để cân bằng quyền lực và làm giảm ảnh hưởng phe Công An.
Nghị định 340 còn xuất hiện đúng lúc CSVN đang căng thẳng trong việc phân bổ ghế “ngũ cột,” và các ứng cử viên đang tích cực chạy phiếu tín nhiệm để ngồi vào những chiếc ghế trọng yếu ở Bộ Chính Trị, Ban Bí Thư khóa tới. Rõ ràng đây không đơn thuần chỉ là chính sách quản lý nghiệp vụ thông thường, mà là đòn chiến lược có toan tính của phe Chính Phủ. Họ đang tăng cường ảnh hưởng, kiểm soát những thế mạnh của mình để ứng phó trước những biến động ở thời khắc chuyển giao quyền lực.
Không dừng ở việc theo dõi biến động của ngoại tệ, thông qua quyền lực tài chính phe Chính Phủ CSVN có thể tung những động thái khá, hòng ngăn chặn việc rút lui và tạo thêm khó khăn đối với một số cá nhân, phe nhóm đối thủ, bắt buộc tất cả phải ở lại cuộc chơi quyền lực cho đến phút cuối.
Nghị định 340 khiến mỗi bước đi của các phe phái trong nội bộ CSVN phải cân nhắc kỹ lưỡng, tạo nên một cuộc đấu trí âm thầm đầy kịch tính trước Đại Hội 14. Thông qua nghị định này, Thủ tướng Phạm Minh Chính đang muốn chứng tỏ vị thế trước các đối thủ, chứng minh bản thân không phải là kẻ bất lực, toàn bị tấn công mà không biết phản kháng.
The post Ban hành NĐ 340, phe Thủ Tướng Chính muốn chứng tỏ vị thế? appeared first on Saigon Nhỏ.
