Dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi)
Dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) đang được Quốc hội khóa XVI xem xét với chủ trương tinh giản các quy định hiện hành và trao thêm thẩm quyền cho Chính phủ hướng dẫn thực thi. Một luật sư cho rằng dự thảo đặt ra nhiều câu hỏi về cơ chế bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, tham gia quyết định, giám sát của người dân và trách nhiệm công khai của chính quyền địa phương.
Sự thay đổi trong dự thảo
Dự thảo đã rút từ 91 xuống 61 điều, và đến ngày 31/10, phiên bản công khai có 62 điều. Một số thay đổi đáng chú ý bao gồm:
Bỏ thời hạn công khai và phản hồi: Người dân giám sát bằng gì?
Điều 13 Luật Dân chủ năm 2022 yêu cầu niêm yết thông tin trong 30 ngày, nhưng Điều 12 dự thảo không còn quy định thời hạn này, giao Chính phủ hướng dẫn. Điều 40 hiện hành yêu cầu thông báo kết quả trong 15 ngày, trong khi Điều 25 dự thảo chỉ yêu cầu giải quyết “kịp thời” mà không có thời hạn cụ thể.
Mở rộng nhưng kiểm soát quyền phản biện trên không gian số
Nhiều thủ tục tổ chức họp dân và lấy ý kiến được chuyển sang Chính phủ quy định. Dự thảo bổ sung quyền tương tác, giám sát trên nền tảng số nhưng cũng quy định trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc gỡ bỏ nội dung vi phạm.
Bổ sung sự lãnh đạo của Đảng ở Điều 3
Khoản 2 Điều 3 bổ sung vai trò của “các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ”. Việc này đặt ra vấn đề về tính đại diện và trách nhiệm giải trình, nếu luật không xác định rõ thẩm quyền, người dân sẽ khó xác định chủ thể chịu trách nhiệm.
Về Luật Biểu tình của Việt Nam
Điều 25 Hiến pháp 2013 công nhận quyền biểu tình, nhưng Việt Nam vẫn thiếu một đạo luật quy định trình tự thực hiện và bảo vệ người biểu tình ôn hòa. Khoảng trống pháp lý này đặt ra câu hỏi về việc bảo đảm thực thi các quyền tự do dân chủ đã được Hiến pháp ghi nhận. Kỳ họp Quốc hội lần thứ 2 không có cử tri nào lên tiếng về việc xem xét lại Luật Biểu tình và các điểm bất cập của Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở.
