Lệ thuộc vào nguồn nguyên liệu dược phẩm
Việt Nam hiện đang nhập hơn 83% nguồn nguyên liệu sản xuất dược phẩm từ Trung Quốc và Ấn Độ, trong đó Trung Quốc chiếm hơn 60%. Nguyên liệu nhập khẩu bao gồm tá dược và hoạt chất chính (API) dùng trong điều trị ung thư. Bộ Công thương cho biết sự lệ thuộc này do năng lực sản xuất trong nước còn yếu kém và giá cả cạnh tranh từ Trung Quốc, Ấn Độ.
Chất lượng thuốc và kiểm soát
Bộ Y tế chưa công khai tỷ trọng API và tá dược nhập khẩu theo quốc gia. Các chuyên gia cho rằng cơ chế giám sát chất lượng thuốc tại Việt Nam còn nhiều lỗ hổng, đặc biệt là thiếu cơ quan kiểm soát độc lập. Điều 75 Nghị định 163/2025/NĐ-CP cho phép nhập khẩu nguyên liệu và thuốc cận hạn sử dụng mà không yêu cầu công khai thành phần tá dược, gây lo ngại về tính minh bạch và rủi ro cho bệnh nhân.
Xu hướng nhập khẩu từ Trung Quốc
Việt Nam vẫn sản xuất thuốc gốc tương đương (generic) từ nguyên liệu nhập khẩu. Tỷ trọng nhập khẩu nguyên liệu từ Trung Quốc gia tăng nhanh chóng, trong khi tỷ trọng từ các nước châu Âu giảm mạnh. Công ty Bidiphar, lớn nhất trong sản xuất thuốc ung thư tại Việt Nam, đã tăng cường nhập khẩu API từ Trung Quốc.
Rủi ro từ thuốc cận hạn
Việc cho phép nhập khẩu thuốc cận hạn sử dụng nhằm giải quyết tình trạng thiếu thuốc đặt ra lo ngại về kiểm soát chất lượng. Hồ sơ xin nhập khẩu chủ yếu dựa trên đề nghị của doanh nghiệp mà không có quy định kiểm nghiệm độ ổn định sau vận chuyển.
Lỗ hổng trong kiểm soát chất lượng
Việc thiếu minh bạch về thành phần tá dược và cho phép doanh nghiệp tự đánh giá nhà cung cấp tá dược mà không có giám sát độc lập làm gia tăng rủi ro về chất lượng thuốc. Các vụ sai phạm trong sản xuất thuốc ung thư gần đây cho thấy sự yếu kém trong quản lý chất lượng.
Thực trạng điều trị ung thư
Mặc dù tỷ lệ tử vong do ung thư giảm, tỷ lệ mắc mới lại tăng, cho thấy sự chênh lệch giữa số lượng thuốc và hiệu quả điều trị. Điều này phản ánh những vấn đề trong quản lý chất lượng thuốc và công nghệ sản xuất tại Việt Nam.
