Vấn đề vay nợ đầu tư phát triển
Chính phủ Việt Nam đang đặt mục tiêu hoàn thiện tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng vào năm 2030, một dự án quan trọng cho giao thông và thương mại với Trung Quốc. Dự án đã bắt đầu khởi công từ cuối năm 2025, nhưng gần đây đã đội vốn thêm 86.100 tỷ đồng, nâng tổng vốn đầu tư lên 289.339 tỷ đồng, tương đương khoảng 10,8 tỷ USD, trong đó 6,5 tỷ USD là vốn vay từ Trung Quốc qua ngân hàng China Eximbank.
Mức độ minh bạch ở dự án này
Tính đến cuối năm 2024, Việt Nam có 132,907 tỷ USD nợ vay nước ngoài. Trung Quốc đã cam kết 27 tỷ USD cho Việt Nam qua 227 dự án, với 11,1 tỷ USD từ China Eximbank. Tuy nhiên, Chính phủ Việt Nam ít công bố thông tin về nợ vay, đặc biệt là từ Trung Quốc, dẫn đến tình trạng thiếu minh bạch trong dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng. Tiến sĩ Nguyễn Quang A cho rằng cần cải thiện minh bạch thông tin tài chính để người dân và chuyên gia có thể phân tích và giúp Chính phủ lường trước rủi ro.
Vấn đề lãi suất và lựa chọn đối tác vay
Lãi suất của các khoản vay từ Trung Quốc khoảng 3%/năm, cao hơn so với một số nước khác như Nhật Bản và Hàn Quốc. Tiến sĩ Nguyễn Quang A cho rằng việc lựa chọn đối tác vay phụ thuộc vào nhiều yếu tố, và việc so sánh lãi suất cần xem xét cả thời hạn vay và xu hướng đồng tiền.
Mục tiêu tăng trưởng và đầu tư
Dự án đường sắt không chỉ mang giá trị thương mại mà còn có mục tiêu chính trị về tăng trưởng. Tiến sĩ Nguyễn Quang A nhấn mạnh rằng cần cân nhắc huy động vốn sao cho không tạo gánh nặng cho các thế hệ tương lai, và đầu tư vào các lĩnh vực tiềm năng như công nghệ, giáo dục và y tế sẽ mang lại tỷ suất sinh lợi cao hơn.
Hệ lụy của việc chạy đua theo tăng trưởng
Chạy đua theo tăng trưởng ngắn hạn có thể dẫn đến lãng phí ngân sách và tiền thuế của dân. Tiến sĩ Nguyễn Quang A cảnh báo rằng nếu chỉ tập trung vào những dự án dễ dàng như bất động sản mà không tính toán kỹ lưỡng, sẽ ảnh hưởng đến tầm nhìn dài hạn và gây ra nhiều hệ lụy cho nền kinh tế.
