Định hướng sửa đổi Luật Đất đai 2024
Không tư nhân hóa đất đai, không bán đất cho người nước ngoài và giá đất do nhà nước quy định. Đây là những phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 3 khóa 14 vào tháng 7/2026 về định hướng sửa đổi Luật Đất đai 2024.
Luật này sẽ là “nhiệm vụ trọng tâm” khi Quốc hội khóa 16 khai mạc kỳ họp thứ 2 vào 17/10. Đây là lần đầu tiên luật về lĩnh vực này phải sửa đổi trong thời gian ngắn sau khi có hiệu lực do thực thi gặp nhiều bất cập.
Lịch sử và bối cảnh sửa đổi
Luật Đất đai lần đầu được thông qua vào năm 1993 và đã trải qua các lần sửa đổi vào năm 2003, 2013. Mặc dù dự kiến sửa đổi vào năm 2023, nhưng phải đến 18/1/2024 mới được thông qua.
Luật Đất đai 2024 đã trải qua quy trình đặc biệt với nhiều kỳ họp và ý kiến chuyên gia cho rằng luật này có nhiều nội dung đột phá, nhưng sau khi có hiệu lực vào ngày 1/7/2024, chính quyền gặp khó khăn trong việc thực thi.
Thực trạng và khó khăn trong thực thi
Quốc hội đã phải thông qua nghị quyết về “một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn” và đã ban hành hơn 26 văn bản để sửa đổi, bổ sung, hướng dẫn thi hành. Tuy nhiên, tình hình chính trị và quan điểm về quyền sử dụng đất đã có nhiều thay đổi.
Ông Tô Lâm đã khởi động chương trình cải cách mạnh mẽ và nhấn mạnh rằng thể chế về đất đai là một trong những điểm nghẽn cần tháo gỡ.
Động lực tăng trưởng ngân sách từ đất đai
Chính phủ Việt Nam nhìn thấy đất đai là nguồn thu lớn cho ngân sách. Hà Nội đã thu được 98.618 tỷ đồng từ tiền sử dụng đất và tiền thuê đất, với dự kiến nguồn thu năm 2026 đạt 146.000 tỷ đồng.
TP HCM cũng đặt mục tiêu thu ngân sách từ đất đai khoảng 189.000 tỷ đồng trong năm nay. Nguồn thu từ đất đai đang được kỳ vọng sẽ đóng góp lớn vào ngân sách của nhiều địa phương.
Vấn đề bồi thường và tái định cư
Trong khi ngân sách từ đất đai cao, người dân lại cảm thấy thiệt thòi trong các dự án thu hồi đất. Các vấn đề liên quan đến bồi thường và tái định cư vẫn chưa được giải quyết triệt để, dẫn đến nhiều khiếu nại từ người dân.
Hà Nội đã tiếp nhận 3.663 đơn khiếu nại trong chín tháng đầu năm 2026, trong đó 72,83% liên quan đến đất đai. Tình trạng này đang diễn ra ở nhiều địa phương khác như TP HCM.
Thực trạng khiếu nại và khuyến nghị
Đất đai chiếm hơn 80% số lượng các án hành chính hàng năm. Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã giải quyết hơn 20.600 vụ án hành chính liên quan đến đất đai trong hai năm 2024-2025.
Người dân đang phải đối mặt với thực tế là chính quyền thu hồi và bồi thường theo giá nhà nước thấp, nhưng giao đất tái định cư theo giá thị trường cao, dẫn đến sự bất bình và khiếu nại từ người dân.
