Mỗi mùa bầu cử, cử tri lại nghe những lời hứa quen thuộc: cải thiện đời sống, giảm thuế, bảo vệ an ninh, giảm vô gia cư, hỗ trợ doanh nghiệp, chăm lo người cao niên và phục vụ cộng đồng. Nhưng sau khi đắc cử, có bao nhiêu lời hứa được thực hiện? Bao nhiêu chương trình thật sự mang lại lợi ích cho cộng đồng, cho người dân?
Không phải mọi lời hứa không thành đều xuất phát từ sự thiếu thành thật. Một chính trị gia dù có thiện chí vẫn phải đối diện với giới hạn ngân sách, quy trình pháp lý, sự đồng thuận của đồng nghiệp và những thay đổi ngoài dự kiến.
Cũng không thể bỏ qua một thực tế của đời sống chính trị: các chiến dịch tranh cử cần tiền bạc, nhân lực, sự hậu thuẫn của các tổ chức và những mối quan hệ có ảnh hưởng.
Người Việt có câu: “Có qua có lại mới toại lòng nhau.” Trong quan hệ xã hội, đó là sự tương trợ bình thường. Trong chính trị, sự hậu thuẫn ủng hộ cũng không phải vô điều kiện. Các nghiệp đoàn, doanh nghiệp và những nhóm lợi ích không bỏ tiền bạc, nhân lực và ảnh hưởng chính trị mà không có những mục tiêu hay kỳ vọng nhất định.
Khi một chính trị gia đắc cử nhờ sự hậu thuẫn mạnh mẽ của cộng đồng, nhưng sau nhiều năm nắm giữ chức vụ vẫn không mang lại được những đóng góp thiết thực cho chính cộng đồng từng đặt niềm tin và trao lá phiếu cho họ, đó không chỉ là vấn đề về năng lực lãnh đạo, mà còn đặt ra câu hỏi nghiêm túc về thiện chí, trách nhiệm và sự chân thành của họ.
CÁC NHÓM LỢI ÍCH HIỂU RÕ GIÁ TRỊ CỦA SỰ HẬU THUẪN CHÍNH TRỊ
Trong các cuộc bầu cử địa phương, nhiều tổ chức nghiệp đoàn, doanh nghiệp, hội đoàn và nhóm vận động chính sách công khai ủng hộ những ứng viên có mối quan hệ và mục tiêu của họ.
Sau bầu cử, những tổ chức này tiếp tục vận động các quyết định liên quan đến ngân sách, hợp đồng, quy hoạch, lao động, nhà ở và các chương trình tài trợ mà có thể mang lợi ích trực tiếp đến cho họ.
Chẳng hạn, một tổ chức quan tâm đến nhà ở giá phải chăng có thể vận động hành lang các cuộc biểu quyết về quy hoạch và ngân sách nhà ở. Một nghiệp đoàn có thể chú trọng các quyết định liên quan đến quyền lợi lao động và hợp đồng công.
Cử tri không nên chỉ xem một chính trị gia được những ai ủng hộ, mà còn cần xem người đó đã biểu quyết như thế nào, những quyết định đó mang lại lợi ích cho ai.
Danh sách ủng hộ, hồ sơ đóng góp tranh cử, biên bản biểu quyết và phân bổ ngân sách là những nguồn thông tin có thể giúp cử tri theo dõi và kiểm chứng.
LÁ PHIẾU CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT ĐANG ĐƯỢC ĐÁNH GIÁ NHƯ THẾ NÀO?
Tại San Jose, cộng đồng người Mỹ gốc Việt có sự hiện diện lâu đời trong đời sống kinh tế, văn hóa và chính trị địa phương.
Trong các mùa bầu cử, không khó để bắt gặp những ứng viên đến tham dự lễ hội, gặp gỡ các hội đoàn, xuất hiện tại những cơ sở thương mại người Việt và kêu gọi sự ủng hộ của đồng hương.
Nhưng điều đáng đặt câu hỏi là: Sau những cuộc vận động ấy, cộng đồng nhận lại được những kết quả cụ thể nào?
Cuộc tranh cử tại Khu vực 7, thành phố San Jose, là một trường hợp điển hình đáng được xem xét.
Nghị viên Biên Đoàn đang tranh cử nhiệm kỳ tiếp theo sau gần bốn năm giữ chức vụ. Nhưng trong thời gian qua, hoạt động và mối quan hệ của ông với một số cá nhân, hội đoàn trong cộng đồng người Việt đã trở nên ngày càng tồi tệ hơn.
Đa số người chỉ trích cho rằng ông chưa đáp ứng kỳ vọng về việc kết nối và phục vụ cộng đồng người Việt, đồng thời góp phần làm gia tăng những bất đồng với các tổ chức sinh hoạt địa phương.
Sau 4 năm giữ chức vụ Nghị Viên, Biên Đoàn không mang lại lợi ích cụ thể nào cho cộng đồng người Việt.
CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT CẦN XÁC ĐỊNH RÕ NHỮNG ƯU TIÊN CỦA MÌNH
Một điểm đáng để ý là sự khác biệt giữa việc ủng hộ một ứng viên vì cảm tình cá nhân và việc đánh giá ứng viên dựa trên những mục tiêu chính sách cụ thể.
Trong sinh hoạt chính trị địa phương, không ít cuộc tranh luận xoay quanh việc ai thân thiện hơn, ai thường xuất hiện tại các buổi lễ, ai quen biết nhiều hội đoàn hoặc ai có quan điểm gần gũi với mình.
Những yếu tố này có thể có ý nghĩa đối với từng cử tri, nhưng không đủ để đánh giá khả năng thực hiện trách nhiệm công quyền, và trách nhiệm đối với cộng đồng.
Các tổ chức vận động chính sách thường xác định rõ những vấn đề họ quan tâm.
Cộng đồng người Việt cũng có nhiều nhu cầu đáng được đưa vào các cuộc đối thoại chính sách.
Các chính trị gia cần giải thích rõ họ sẽ làm gì cho cộng đồng, sẽ thực hiện bằng cách nào và kết quả có thể được kiểm chứng ra sao.
CHÍNH TRỊ GIA GỐC VIỆT KHÔNG ĐỒNG NGHĨA LÀ PHE CỦA “NGƯỜI VIỆT”
Một trong những ngộ nhận thường gặp là cho rằng các chính trị gia cùng nguồn gốc Việt đương nhiên phải có cùng lập trường giúp đỡ cộng đồng Việt hoặc ủng hộ người Việt lẫn nhau.
Trên thực tế, mỗi chính trị gia có quan điểm, quan hệ chính trị, ưu tiên chính sách và những tổ chức hậu thuẫn riêng.
Tại Quận Santa Clara, Cuộc tranh cử chức Giám đốc Valley Water Khu vực 6 giữa Phuong Nguyen và Milan Balinton là một ví dụ.
Balinton nhận được sự hậu thuẫn của nhiều giới chức và tổ chức chính trị địa phương, trong đó có cả những người đang làm nhân viên chức vụ cấp cao tại Valley Water.
Trong khi nhiều cử tri gốc Việt đang tích cực vận động và ủng hộ Phuong Nguyen, thì Betty Duong, một chính trị gia gốc Việt hiện giữ chức Giám sát viên Quận Santa Clara, lại đứng về phía đối thủ Milan Balinton, tích cực vận động chống lại Phuong Nguyen. Sự lựa chọn này đặt ra câu hỏi về những ưu tiên và liên minh chính trị cộng đồng của các dân cử gốc Việt.
Tại sao mỗi mùa bầu cử, một số chính trị gia lại ra sức kêu gọi cộng đồng “Người Việt ủng hộ người Việt”, lấy tình đồng hương và niềm tự hào dân tộc để vận động lá phiếu, nhưng khi đã nắm được quyền lực, chính họ lại có những lựa chọn chính trị đi ngược với lời kêu gọi ấy? Phải chăng tinh thần đoàn kết cộng đồng chỉ được đề cao khi họ cần lá phiếu, còn khi phải lựa chọn giữa quyền lợi chính trị, phe phái và tình đồng hương, những lời kêu gọi năm xưa lại dễ dàng bị gạt sang một bên?
DỒN PHIẾU CHO NGƯỜI VIỆT, NHƯNG LỢI ÍCH LẠI THUỘC VỀ NHỮNG PHE NHÓM KHÁC
Lời kêu gọi quen thuộc: “Người Việt phải ủng hộ người Việt để có tiếng nói trong chính quyền.” Thế nhưng, khi một số chính trị gia gốc Việt đắc cử, tiếng nói ấy đã không mang lại những lợi ích gì cho cộng đồng từng hết lòng vận động và trao lá phiếu cho họ.
Trong khi các nghiệp đoàn, doanh nghiệp, các hội đoàn sắc tộc khác, và những nhóm lợi ích khác khi yêu cầu phục vụ quyền lợi của mình, các chính trị gia gốc Việt lại sẵn sàng tích cực vận động và hậu thuẫn những khoản tài trợ, hợp đồng trị giá hàng triệu đô la dành cho các tổ chức và nhóm lợi ích khác.
Cộng đồng người Việt đôi khi vẫn chỉ nhận được những lời cảm ơn, những cái bắt tay vô nghĩa, những tấm hình lưu niệm và những lời hứa hẹn cho mùa bầu cử kế tiếp.
Nếu họ từng lấy tình đồng hương để vận động lá phiếu, tại sao những nhu cầu thiết thực của cộng đồng người Việt lại không được quan tâm và giải quyết tương xứng?
Không thể kêu gọi đoàn kết vì quyền lợi cộng đồng khi cần lá phiếu, rồi sau khi đắc cử lại viện dẫn trách nhiệm “phục vụ tất cả” để né tránh những cam kết đã đưa ra. Phục vụ toàn thể cư dân không đồng nghĩa với việc lãng quên những trách nhiệm với chính cộng đồng mình.
Nếu lá phiếu của người Việt có giá trị trong ngày bầu cử, thì tiếng nói và nhu cầu của cộng đồng người Việt cũng phải có giá trị trong suốt nhiệm kỳ.
GIÁ TRỊ LÁ PHIẾU
Qua những sự việc trên, đã đến lúc cộng đồng người Việt phải nghiêm túc nhìn lại cách mình sử dụng lá phiếu. Không thể tiếp tục để những lời đường mật, những lời hứa suông hay vài món lợi nhỏ trước mắt che lấp trách nhiệm và nhu cầu thực sự của cộng đồng. Một chính trị gia có thể tìm đến cộng đồng để vận động, xin phiếu và hứa hẹn đủ điều, nhưng điều quan trọng là sau khi đắc cử, họ đã thực sự làm được gì?
Lá phiếu của cộng đồng người Việt không phải là món quà miễn phí để bất kỳ chính trị gia hay phe phái nào mặc nhiên hưởng lợi. Chúng ta cần đánh giá họ bằng hành động, thành tích và những lợi ích thiết thực mang lại cho cộng đồng, chứ không phải bằng những cái bắt tay, những tấm hình chụp chung, vài khoản hỗ trợ tượng trưng hay những lời hứa chỉ xuất hiện vào mùa tranh cử.
Các nhóm lợi ích trong chính trường hiểu rất rõ sức mạnh của sự hậu thuẫn chính trị. Họ biết xác định mục tiêu, theo dõi các quyết định của giới dân cử và đánh giá kết quả trước khi tiếp tục ủng hộ. Cộng đồng người Việt cũng cần có sự trưởng thành và bản lĩnh chính trị đó.
Đã đến lúc chúng ta phải biết sử dụng sức mạnh lá phiếu để đòi hỏi trách nhiệm giải trình, thay vì trao đi sự ủng hộ vô điều kiện. Chính trị gia phải chứng minh họ xứng đáng với lá phiếu của cử tri, của cộng đồng.
Lá phiếu chỉ thực sự có sức mạnh khi người cầm lá phiếu hiểu rõ giá trị của nó và không để bất kỳ ai lợi dụng lòng tin của mình.
