Trong bối cảnh văn hóa đương đại, sức khỏe phụ nữ chuyển từ bóng tối của các phòng khám tư nhân lên hàng đầu trên các phương tiện truyền thông chính thống. Cho dù đó là một video TikTok lan truyền về liệu pháp thay thế hormone, một podcast chuyên sâu về thời kỳ tiền mãn kinh, hay các bản tin nổi bật về nhận thức ung thư vú, cuộc thảo luận đang diễn ra sôi nổi và công khai hơn bao giờ hết.
Sự hiện diện này đánh dấu một chiến thắng đáng kể cho y học chuyên biệt giới tính, phá vỡ hàng thế kỷ kỳ thị và thao túng tâm lý y tế. Tuy nhiên, sự phổ biến mới này mang hai mặt. Khi lượng thông tin tăng lên, thì sự phổ biến của thông tin sai lệch về y tế và các mẹo về sức khỏe đơn giản hóa quá mức cũng tăng theo.
Các bác sĩ lâm sàng ngày nay đang ở trong một vị thế đặc biệt: họ ăn mừng thực tế rằng bệnh nhân ngày càng quan tâm, đồng thời dành một phần đáng kể thời gian khám bệnh để bác bỏ những quan niệm sai lầm về sức khỏe và cung cấp những hiểu biết sâu sắc cần thiết. Để điều hướng môi trường thông tin bão hòa này, bạn phải nhìn sâu xa hơn khi đọc những tiêu đề.
Dưới đây là một sự khám phá về năm quan niệm sai lầm dai dẳng trong sức khỏe phụ nữ, cùng với những thực tế dựa trên bằng chứng mà các chuyên gia muốn bạn biết.
Hạn chế của phương pháp sàng lọc ung thư vú ‘tiêu chuẩn’
Quan niệm phổ biến cho rằng chỉ cần phụ nữ đi chụp nhũ ảnh hàng năm làm đủ mọi thứ cần thiết để phòng ngừa hoặc phát hiện ung thư vú. Mặc dù chụp nhũ ảnh vẫn được xem như một tiêu chuẩn vàng để phát hiện bệnh sớm, nhưng nó không phải giải pháp phù hợp với tất cả.
Phòng ngừa bắt đầu bằng việc đánh giá nguy cơ cá nhân hóa chứ không phải chỉ dựa vào lịch hẹn. Đối với nhiều phụ nữ, đặc biệt như những người có mô vú dày đặc hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư, chụp nhũ ảnh tiêu chuẩn có thể không đủ nhạy để phát hiện các khối u nhỏ. Bác Sĩ Lisa Larkin nhấn mạnh việc xác định những người có nguy cơ cao – những người có nguy cơ mắc bệnh suốt đời trên 20% – là bước quan trọng nhất. Đối với những phụ nữ này, các hướng dẫn y tế thường khuyến nghị các xét nghiệm bổ sung, chẳng hạn như chụp cộng hưởng từ vú hoặc siêu âm, thường được thực hiện sáu tháng sau khi chụp nhũ ảnh để bảo đảm theo dõi quanh năm.
Ngoài các xét nghiệm gen (như đột biến BRCA1 và BRCA2), các công cụ như mô hình Tyrer-Cuzick hoặc mô hình Gail cho phép phụ nữ tính toán nguy cơ của họ dựa trên tiền sử sinh sản, chỉ số khối cơ thể và tuổi dậy thì. Hơn nữa, việc thay đổi lối sống thường ít được thảo luận: giảm uống rượu và duy trì thói quen tập thể dục đều đặn là hai trong những cách hiệu quả nhất để giảm nguy cơ cơ bản.
Cuộc tranh luận giữa nâng tạ và cardio
Có một xu hướng trong giới thể dục thể hình cho rằng phụ nữ – đặc biệt là những người ở độ tuổi trung niên – nên ưu tiên tập luyện sức mạnh nặng hơn thực hành cardio ổn định. Sự thay đổi này xuất phát từ thực tế: mức estrogen giảm trong thời kỳ tiền mãn kinh khiến việc duy trì khối lượng cơ bắp và mật độ xương trở nên khó khăn.
Mặc dù nâng tạ nặng rất quan trọng đối với sức khỏe trao đổi chất và ngăn ngừa chứng teo cơ (mất cơ), nhưng nó không nên thay thế tập thể dục nhịp điệu. Bác Sĩ Suzanne Steinbaum chỉ ra sức khỏe tim mạch trở thành mối quan tâm hàng đầu của phụ nữ khi họ già đi. Hoạt động aerobic giúp cho tâm thất của tim vẫn dẻo dai và có khả năng bơm máu hiệu quả. Mục tiêu nên là một phương pháp phối hợp:
Tập luyện sức mạnh để bảo vệ xương và quá trình trao đổi chất.
Tập cardio (ít nhất 150 phút với cường độ vừa phải) để bảo vệ tim và hệ mạch máu.
Tái định hình thời kỳ mãn kinh như ‘mùa xuân thứ hai’
Trong nhiều thập niên, hình ảnh văn hóa về mãn kinh chỉ đơn thuần là sự suy giảm về thể chất và cảm xúc. Mặc dù các triệu chứng – như vận mạch (cơn bốc hỏa), rối loạn giấc ngủ và thay đổi tâm trạng – có thể gây suy nhược, nhưng quan điểm đang dần chuyển sang một cái nhìn toàn diện hơn về giai đoạn chuyển tiếp này.
Những tiến bộ y học khẳng định lại sự an toàn của liệu pháp hormone mãn kinh đối với hầu hết phụ nữ, tạo ra một cầu nối vượt qua thời kỳ tiền mãn kinh. Tuy nhiên, các chuyên gia như Bác Sĩ Heather Bartos khuyến khích phụ nữ xem giai đoạn “hậu mãn kinh” như một “mùa xuân thứ hai.”
Đây là giai đoạn phóng thích khỏi những biến động hormone hàng tháng của chu kỳ kinh nguyệt và những lo lắng về sức khỏe sinh sản. Nó đóng vai trò như một điểm uốn tự nhiên để điều chỉnh lại mục tiêu cuộc sống và tập trung vào tuổi thọ lâu dài. Điều quan trọng cần lưu ý: trải nghiệm này không phải đồng nhất. Ví dụ, dữ liệu cho thấy phụ nữ da đen thường trải qua quá trình chuyển đổi mãn kinh kéo dài và dữ dội, đòi hỏi sự can thiệp y tế sớm hơn và phù hợp.
Những cạm bẫy của ‘đồng bộ hóa chu kỳ’
Mạng xã hội hiện đang rất ưa chuộng “đồng bộ hóa chu kỳ” – thực hành điều chỉnh khẩu phần ăn uống và tập luyện theo bốn giai đoạn của chu kỳ kinh nguyệt. Lý thuyết này cho biết phụ nữ chỉ nên tập luyện cường độ cao ngắt quãng trong giai đoạn nang trứng và tập yoga trong giai đoạn hoàng thể.
Từ góc độ y học thể thao, dữ liệu đơn giản không ủng hộ ý tưởng việc đồng bộ hóa chu kỳ dẫn đến hiệu suất vượt trội. Mặc dù sự thay đổi hormone có xảy ra, nhưng chỉ là một biến số trong vô vàn biến số khác, như chất lượng giấc ngủ, mức độ căng thẳng và dinh dưỡng. Bác Sĩ Megan Roche cảnh báo việc quá tập trung vào chu kỳ có nguy cơ dẫn đến sự cứng nhắc không cần thiết. Cơ thể được hưởng lợi nhiều nhất từ sự nhất quán và vận động hơn thời điểm hoàn hảo. Nếu bạn cảm thấy tràn đầy năng lượng trong kỳ kinh nguyệt, không có lý do sinh lý nào để tránh nâng vật nặng hoặc chạy bộ.
Mối đe dọa thầm lặng của bệnh tim mạch
Có lẽ lời đồn nguy hiểm nhất về bệnh tim là nó chỉ liên quan đến đàn ông hoặc những người rất già. Trên thực tế, bệnh tim vẫn gây tử vong trong mức hàng đầu ở phụ nữ, vượt xa tất cả các loại ung thư cộng lại.
Lịch sử sinh sản của một phụ nữ thực chất là “cửa sổ” nhìn vào sức khỏe tim mạch trong tương lai của cô ấy. Các bác sĩ tim mạch hiện nay tìm kiếm những dấu hiệu cảnh báo trong tiền sử bệnh của phụ nữ, chẳng hạn như:
Tiền sản giật hoặc tiểu đường thai kỳ: Những biến chứng thai kỳ này làm tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ và đau tim sau này trong cuộc sống.
Mãn kinh sớm: Mãn kinh trước tuổi 40 có liên quan đến nguy cơ suy tim cao hơn.
Chu kỳ kinh nguyệt không đều: Chu kỳ kinh nguyệt quá ngắn hoặc quá dài một cách nhất quán có thể là dấu hiệu của các vấn đề tim mạch tiềm ẩn.
Sức khỏe phụ nữ cuối cùng cũng nhận được sự quan tâm xứng đáng, nhưng gánh nặng phân biệt hiện đang thuộc về mỗi người. Bằng cách loại bỏ những quan niệm sai lầm đơn giản hóa và hướng tới chăm sóc cá nhân hóa, dựa trên bằng chứng, phụ nữ có thể chủ động đối với sức khỏe của mình.
(theo NPR)
The post Những lời đồn sai lầm về sức khỏe phụ nữ appeared first on Saigon Nhỏ.
