Phát biểu tại phiên họp Quốc hội ngày 26/10, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang đề xuất chủ trương “định danh vạn vật”, mở rộng từ gán mã định danh cho từng cá nhân sang mọi thực thể vật chất và hành vi trong xã hội. Nội dung này dự kiến sẽ được cụ thể hóa thành khung pháp lý thông qua Dự thảo Luật Định danh và Xác thực điện tử do Bộ Công an chủ trì soạn thảo.
Ai sẽ bị định danh
Theo hồ sơ Dự thảo Luật Định danh và Xác thực điện tử, định danh điện tử là việc “thu thập, tạo lập danh tính điện tử và cấp mã định danh cho một đối tượng nhằm phân biệt đối tượng đó với mọi đối tượng khác trên môi trường điện tử”. Đối tượng định danh bao gồm toàn bộ các cơ quan, tổ chức và cá nhân tại Việt Nam. Quy định nghĩa vụ định danh cũng cụ thể hóa hơn đối với hoạt động thương mại điện tử, yêu cầu xác thực danh tính là bắt buộc đối với người bán hàng, người livestream và người thực hiện tiếp thị liên kết.
Bộ Công an sẽ định danh những gì
Phạm vi định danh mở rộng ra một cách toàn diện, bao gồm:
Định danh tài sản vật chất: Các tài sản này bao gồm sản phẩm, hàng hóa, thiết bị, phương tiện, bất động sản cùng nhiều loại tài sản khác. Mỗi tài sản sẽ được cấp một mã định danh riêng, liên kết với danh tính thực của cá nhân, tổ chức sở hữu.
Định danh tài sản phi vật chất: Bao gồm dữ liệu và tài nguyên số, ứng dụng, phần mềm và dịch vụ số, quyền tài sản và quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số, di sản văn hóa phi vật thể, và các đối tượng phi vật chất khác.
Hành vi xã hội: Phạm vi định danh còn hướng đến danh tính điện tử của các giao dịch dân sự, thông tin về thời gian và các hành vi khác của cá nhân, tổ chức trong sinh hoạt xã hội. Mọi hoạt động giao dịch, hành vi của người dùng phải được xác thực, lưu trữ đầy đủ vào nhật ký và đồng bộ với hệ thống định danh điện tử của Bộ Công an trong vòng 24 giờ.
Vị trí địa điểm: Bộ Công an cũng sẽ định danh tọa độ địa lý trong cả không gian thực lẫn không gian số.
Hạ tầng dữ liệu tập trung: Các dữ liệu định danh sẽ được lưu trữ tập trung tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tử của Bộ Công an, không có cơ quan giám sát độc lập nào khác ngoài Bộ Công an.
Vì sao cần “định danh vạn vật”
Bảo vệ dân: Bộ Công an cho rằng việc mở rộng định danh và tăng cường giám sát dữ liệu là giải pháp cần thiết nhằm phục vụ chuyển đổi số, phòng chống lừa đảo trực tuyến và bảo đảm an ninh quốc gia.
Bảo vệ Đảng: Bộ Công an khẳng định đặt an ninh dữ liệu lên hàng đầu là cần thiết để bảo vệ Đảng, nhằm duy trì và bảo vệ sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.
Phản hồi từ người dân và chuyên gia: Một số người dân và luật sư bày tỏ lo ngại về việc Dự thảo Luật Định danh và Xác thực điện tử xâm phạm quyền riêng tư và thiếu minh bạch, cho rằng quy định này có thể dẫn đến việc kiểm soát chặt chẽ hơn đối với người dân, tương tự như hệ thống ở Trung Quốc.
