Quy hoạch lâm nghiệp mới
Chính phủ Việt Nam đã ban hành Quyết định số 2018/QĐ-TTg vào ngày 21/10/2026, điều chỉnh Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, tổng diện tích đất quy hoạch lâm nghiệp sẽ giảm gần 621.000 ha so với quy hoạch cũ, đưa tổng diện tích quy hoạch lâm nghiệp toàn quốc đến năm 2030 còn 15,55 triệu ha, với tỷ lệ che phủ rừng khoảng 42,3%.
Giảm diện tích rừng tự nhiên và rừng trồng
Quyết định mới cắt giảm hơn 621.800 ha đất có rừng, bao gồm hơn 420.000 ha rừng tự nhiên và khoảng 201.800 ha rừng trồng. Đất rừng phòng hộ cũng giảm hơn 145.000 ha và hơn 182.000 ha đối với rừng sản xuất. Để bù đắp cho sự hao hụt này, quy hoạch tăng diện tích “đất lâm nghiệp chưa có rừng” lên hơn 323.000 ha.
Lo ngại về đánh đổi đất rừng
Chuyên gia kinh tế từ Đại học Kinh tế TP.HCM bày tỏ lo ngại về việc đánh đổi đất rừng tự nhiên để phát triển kinh tế, cho rằng không có gì đảm bảo rằng các khu rừng nhân tạo có thể giữ được ý nghĩa sinh thái như rừng tự nhiên. Giáo sư Vũ Tiến Thịnh cũng chỉ ra rằng sự đa dạng sinh học trong rừng tự nhiên giảm đáng kể so với rừng trồng.
Tác động của việc giảm diện tích rừng
Việc giảm diện tích rừng tự nhiên có thể dẫn đến mất cân bằng sinh thái, thay đổi cấu trúc quần xã và thất thoát lớn lượng lưu trữ carbon. Rừng phòng hộ đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn thiên tai, và việc thay thế chúng bằng thảm thực vật kém bền vững có thể gây thiệt hại kinh tế và con người.
Giải thích về điều chỉnh quy hoạch
Chính phủ lý giải rằng quy hoạch cũ quá cao so với mức tăng trưởng rừng thực tế, và việc cắt giảm diện tích rừng nhằm đồng bộ hóa với quy hoạch sử dụng đất quốc gia để ưu tiên không gian cho hạ tầng và công nghiệp.
Định hướng quy hoạch
Quy hoạch mới chuyển đổi mô hình lâm nghiệp truyền thống sang mô hình “lâm nghiệp đa giá trị”, tích hợp kinh tế dưới tán rừng, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và các dịch vụ môi trường rừng.
Dự án bất động sản lớn
Nhiều doanh nghiệp lớn như Tập đoàn Vingroup và Sun Group đang triển khai các dự án bất động sản lớn, gây lo ngại về tác động tiêu cực đến môi trường. Các dự án như Khu đô thị du lịch biển Cần Giờ và Làng Vân đang hứng chịu chỉ trích từ dư luận về việc “phá rừng” và “phá hoại môi trường”.
Phản ứng của chính quyền
Thay vì lắng nghe ý kiến của người dân, chính quyền đã tìm cách dập tắt phản ứng bằng cách yêu cầu xóa bài viết trên mạng xã hội và gây áp lực lên người dùng. Việc xử lý sai phạm trong các dự án bất động sản vẫn còn nhiều bất cập.
Tăng trưởng kinh tế và bền vững
Chuyên gia cho rằng việc Chính phủ điều chỉnh giảm diện tích đất rừng là phù hợp với mục tiêu tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng cần chú trọng đến nền tảng bền vững và đầu tư cho giáo dục để đảm bảo phát triển lâu dài.
Suy giảm diện tích rừng tự nhiên
Trong vòng 10 năm qua, diện tích rừng tự nhiên đã liên tục suy giảm, trong khi diện tích rừng trồng gia tăng. Rừng ngập mặn nguyên sinh gần như biến mất ở nhiều tỉnh ven biển, ảnh hưởng đến khả năng phòng hộ, điều tiết nguồn nước và sự tồn tại của nhiều loài sinh vật.
Tăng số lượng loài bị đe dọa
Số lượng các loài động, thực vật bị đe dọa tuyệt chủng tại Việt Nam đã tăng từ 836 loài (năm 2007) lên 1.398 loài (năm 2024), với loài Tê giác một sừng Việt Nam đã chính thức tuyệt chủng ngoài tự nhiên từ năm 2011.
